Οδοιπορικό σε ιστορικούς χώρους της Πάχνας

Του Θεόδωρου Αντωνιάδη

Από την οδική αρτηρία των Κρασοχωριών, μετά το δίστρατο προς Πάχνα, από δεξιά ο αγροτικός δρόμος οδηγεί στην περιοχή του Σκλήνικα όπου και τα ερείπια του Αγίου Γεωργίου ή Αποστόλου Λουκά σύμφωνα με μια άλλη μαρτυρία. Σε πολύ παλιές εποχές, την Κυριακή του Θωμά, γινόταν μεγάλο τοπικό πανηγύρι με προσκυνητές από τις γύρω κοινότητες. Σήμερα τα ερείπια έχουν καλυφθεί από άγρια βλάστηση και αποκρύπτουν εντελώς το μνημείο. Η περιοχή Σκλήνικας ήταν μεσαιωνικός οικισμός που αναφέρεται σε παλαιότερους χάρτες. Από επιδημίες πανώλης το 1589μ.Χ. και 1692μ.Χ. ο πληθυσμός μετοίκησε σταδιακά στην Κ.Πάχνα. Ο τελευταίος κάτοικος περί το τέλος του 19ου αιώνα.

DSC_0139
Ερείπια του κύριου ναού του παλιού οικισμού Σκλήνικας

Ο αγροτικός δρόμος με κατεύθυνση βορειοδυτικά, σε απόσταση περίπου δυο χιλιομέτρων, σε φέρνει στο εκκλησάκι του Αγίου Θεοδώρου στις όχθες του ποταμιού Χά ποτάμι που κατέρχεται από το Τρόοδος. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων διενήργησε μερική αποκατάσταση του μνημείου. Ο επισκέπτης μπορεί, βλέποντας τα εναπομείναντα τμήματα, να σχηματίσει την εικόνα του μικρού ναού, πιθανόν με τρούλο, όπως ήταν πριν ερημωθεί και εγκαταλειφθεί. Η υπάρχουσα αψίδα και η ενισχυμένη τοιχοποιία της βόρειας και της νότιας πλευράς εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη. Ο περιορισμένος εσωτερικός χώρος και το μικρό ιερό του ναού δημιουργούν εύλογες απορίες για τους λόγους οικοδόμησης τους σε αυτή την απόμερη περιοχή. Σε παρακείμενο αγροτεμάχιο υπάρχουν πολλά θραύσματα από πιθάρια και οικιακά αγγεία. Πληροφορίες μιλούν για τάφο κοντά στον ναό που περιείχε χρυσά κοσμήματα και ο οποίος καταγράφτηκε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Πιθανόν να υπήρχε μικρός παραποτάμιος οικισμός που, όπως και ο Σκλήνικας, εγκαταλείφθηκε. Ο μικρός ναός εξυπηρετούσε τις θρησκευτικές ανάγκες του τοπικού πληθυσμού.

13131578_1103291119691434_2462276370868856281_o
Ο ναός του Αγίου Θεοδώρου
13147638_1103291153024764_7342827311476644537_o
Ο ναός του Αγίου Θεοδώρου

Απέναντι από τον Άγιο Θεόδωρο, στη βόρεια πλευρά της κοίτης του ποταμού εντυπωσιάζει η τοιχοδομία(ξερολιθιές) για τη δημιουργία αμπελώνων και προστασία του εδάφους από τη διάβρωση. Σε μεγάλη έκταση από βόρεια προς νότια η τοιχοποιία στις απόκρημνες πλευρές των λόφων είναι πολύ ενδιαφέρουσα.

13131562_1103291323024747_9163816978514252539_o
Ξερολιθιές της περιοχής

Κατά μήκος του ποταμού από την πλευρά του Αγίου Θεοδώρου επισκέψιμοι είναι οι δύο ονομαστοί Νερόμυλοι – Αλευρόμυλοι της Πάχνας, ο μύλος του Μέντζη και ο μύλος του Φιλή.
Ο πρώτος είναι σχεδόν παρόχθιος της κοίτης και το νερό, για τη λειτουργιά του, ερχόταν με πετραύλακο από ένα υψηλότερο σημείο που φαίνεται μέχρι σήμερα. Ο ιδιοκτήτης του μύλου είχε καταγωγή από την Μικρά Ασία και ήρθε στην Πάχνα λίγο μετά το 1821. Ο Ιωάννης Μέντζης είναι ο κτήτορας της Παναγίας της Καθολικής στην Πάχνα. Από όλο το οικοδόμημα του μύλου σώζεται η κατάληξη του πετραύλακου που δημιουργούσε μικρή λίμνη, η χοάνη διοχέτευσης του νερού, η βάση της φτερωτής και η τρύπα του άξονα που κινούσε τις μυλόπετρες τις οποίες η τοπική παράδοση αναφέρει ότι τις είχαν φέρει από την Μικρά Ασία.

13123018_1103291419691404_3860438356719649359_o
Ο νερόμυλος του Μέντζη και η κοίτη του ποταμού στο βάθος

Από τον δεύτερο μύλο σώζεται μεγαλύτερο τμήμα του κτίσματος. Εντυπωσιάζει η κατασκευή με τόξο, από πέτρα, για τη διοχέτευση του νερού στο μύλο. Το νερό με αυλάκι ερχόταν από «δήμμα του νερού» που είχε γίνει βορειότερα και έτσι ο μύλος κτίστηκε σε αρκετή απόσταση από την κοίτη του ποταμού. Ο ιδιοκτήτης διέθετε μεγάλη έκταση γης που την καλλιεργούσε και φύτευε σε αυτή ότι χρειαζόταν για το υποστατικό του. Από υψηλό πύργο διοχετευόταν το νερό προς τη φτερωτή του μύλου που κινούσε τον άξονα για τις μυλόπετρες. Ο μυλωνάς έμενε μόνιμα στον μύλο του για να εξυπηρετεί ολόχρονα την κοινότητα της Πάχνας αλλά και άλλες γειτονικές κοινότητες. Η ροή του ποταμού ήταν σταθερή, γιατί το κεφαλόβρυσο της Κισσούσας έδινε συνέχεια νερό.

13122989_1103292139691332_8999960148202009675_o
Η καμάρα η οποία στηρίζει το πετραύλακο που οδηγεί το νερό στο μύλο του Φιλή
13122989_1103292206357992_8661869640222864010_o
Ο μύλος του Φιλή
DSC_0168
Το κατώτερο επίπεδο του μύλου όπου γύριζε η φτερωτή του μύλου

Η οδοιπορία άξιζε και για άλλους λόγους. Η ανοιξιάτικη φύση σου προσφέρει τα αρώματα και τα χρώματα της πλούσια και δελεαστικά. Στις όχθες του ποταμού τα πλατάνια, οι μέρικοι, οι βελανιδιές, οι αδκιές ξεχώριζαν μέσα στην άφθονη και πυκνοί χλωρίδα και γίνονται καταφύγια για πλήθος πουλιά που γεμίζουν τον αέρα με χαρούμενες φωνές και μελωδικούς ήχους.
Στη ρουτίνα της καθημερινότητας επιστρέφεις γεμάτος από εντυπώσεις και με την μνήμη και τη φαντασία να σε ταξιδεύουν πίσω στις ρίζες και την παράδοση του τόπου σου.

Σάββατο, 7 Μαΐου 2016

DSC_0152

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s